moje artykuły

ORM – Opóźniony rozwój mowy

Rozwój mowy dziecka odbywa się etapami, które mają swój charakterystyczny czas występowania. U prawidłowo rozwijającego się malucha można zaobserwować okres melodii, wyrazu, zdania, swoistej mowy dziecięcej. Każdy z tych etapów zaprezentowałam we wcześniejszych artykułach. Niestety nie zawsze mowa dziecka rozwija się w sposób prawidłowy. Najczęściej jej opóźniony rozwój rodzice zaczynają dostrzegać w 2-3 roku życia, kiedy ich pociecha po raz pierwszy trafia do grupy rówieśniczej – żłobka czy przedszkola. Bywa, że zaniepokojeni rodzice po zgłoszeniu się do lekarza słyszą, że dziecko ma czas i należy poczekać. Niestety, to niekorzystne działanie  uniemożliwia wczesne rozpoznanie problemu i udzielenie specjalistycznej pomocy.

Kiedy mówimy o opóźnionym rozwoju mowy?

Niewielkie czasowe rozbieżności w pojawianiu się poszczególnych etapów w rozwoju mowy wskazują na indywidualne różnice między dziećmi. Dopiero przy znacznie wolniejszym niż u rówieśników wykształcaniu się zdolności rozumienia i mówienia będziemy mówić o opóźnieniu w rozwoju mowy.

Jeśli dziecko nie mówi, warto zastanowić się dlaczego?

  • brak motywacji i potrzeby (dziecko nie musi korzystać z mowy, gdyż jest wyręczane, a jego potrzeby odgadywane),

  • brak odpowiedniej stymulacji werbalnej ze strony środowiska rodzinnego (zbyt mała ilość bodźców słownych, nieprawidłowe wzorce i postawy językowe dorosłych, błędna wymowa, ubogie słownictwo),

  • sytuacje deprywacyjne (rozłąka z matką, brak emocjonalnego kontaktu pomiędzy dzieckiem, a matką),

  • trudności w rozumieniu języka,

  • zaburzenia słuchu,

  • zaburzenia neurologiczne,

  • niska sprawnoćć intelektualna,

  • choroby genetyczne,

  • zaburzenia ze spektrum autyzmu.

Samoistny opóźniony rozwój mowy (SORM) – gdy nie znamy konkretnej przyczyny.

Dotyczy dziecka, które rozwija się w normie intelektualnej, a także nie prezentuje zaburzeń słuchu. Związany jest on z zaburzeniami mowy czynnej. Dziecko rozumie, jednak nie mówi lub mówi znacznie mniej niż powinno zgodnie ze swoim wiekiem. Zakłada się, że dzieje się tak w wyniku opóźnienia mielinizacji włókien nerwowych, unerwiających mięśnie narządów artykulacyjnych. Powoduje to trudności w wykonaniu szybkich i precyzyjnych ruchów. Aparat wykonawczy mowy jest mało sprawny i nie nadąża za potrzebami dobrze już rozwiniętego ośrodkowego układu nerwowego. Dziecko zaczyna mówić dopiero wtedy, gdy osiągnie dojrzałość psychomotoryczną. Można również sprawdzić, czy któryś z rodziców zaczynał mówić z opóźnieniem. Problem ten może mieć podłoże dziedziczne. Przy samoistnym opóźnionym rozwój mowy trudno jednoznacznie  wskazać  jego podłoże.

SORM – co warto zapamiętać?

  • jest przejawem dysharmonii rozwoju (fragmentarycznego opóźnienia procesu rozwojowego),

  • jeżeli  stosunkowo wcześnie udzielimy dziecku fachowej pomocy i wsparcia, zjawisko to nie będzie miało istotnych konsekwencji dla dalszego rozwoju, 

  • ważne jest zaangażowanie rodziców, najbliższego otoczenia dziecka w zabawy i ćwiczenia wspierające rozwój mowy.

Niesamoistny opóźniony rozwój mowy – gdy znamy konkretną przyczynę.

Zaliczamy tu poważne opóźnienia rozwoju mowy czynnej i biernej (mówienia i rozumienia), mające podłoże organiczne, wynikające z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, obwodowego narządu mowy i zaburzeń sensorycznych, które powstały w okresie płodowym oraz okołoporodowym.

To opóźnienie spowodowane konkretnymi czynnikami. Wynika np. z uszkodzeń słuchu, upośledzenia umysłowego, uszkodzeń neurologicznych, uszkodzeń obwodowych narządów mowy (np. rozszczepy wargi, podniebienia), bądź jest skutkiem zaniedbań ze strony środowiska. Może także towarzyszyć afazji, dyzartrii, dyslalii, jąkaniu, autyzmowi, niedosłuchowi, mózgowemu porażeniu dziecięcemu itd.

NORM – co warto zapamiętać?

  • zaburzenia w rozwoju mowy wymagają specjalistycznej interwencji,
  • w przypadku terapii istotne jest ustalenie przyczyny opóźnienia,
  • w końcowej fazie rozwojowej mowa nie osiąga często normalnego poziomu, ale systematyczna praca może przynieść ogromne efekty,
  • jej zaburzeniom mogą towarzyszyć problemy emocjonalne, zaburzenia zachowania, trudności w nauce szkolnej.

W przypadku opóźnionego rozwoju mowy ogromne znaczenie ma wczesna interwencja stymulująca rozwój dziecka. Kompleksowana terapia oparta jest na działaniach pobudzających i korygujących rozwój mowy.

W razie wątpliwości związanych z rozwojem mowy  u Państwa dzieci zapraszam na bezpłatne konsultacje e-mail pod adresem: [email protected] lub poprzez formularz kontaktowy na stronie www.szaja.pl .

Źródło:

Logopedia Pytania i odpowiedzi, red. T. Gałkowski, G. Jastrzębowska, Opole 2003. 

Zakłócenia i zaburzenia rozwoju mowy, w: Logopedia, red. T. Gałkowski, G. Jastrzębowska, Opole 1999.

separator

Jedna odpowiedź do “ORM – Opóźniony rozwój mowy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.